Karadeniz kıyılarında bir sabah yürüyüşe çıktığınızda fark edersiniz: hava bulutlu olsa bile ortalık pırıl pırıl yeşildir. Bu renk, tesadüf değildir. Orada her şey birbirine bağlıdır; deniz, dağ, rüzgâr ve toprak yüzyıllardır sessiz bir ortaklık içinde çalışır.

Karadeniz ikliminin temel sırrı, kuzeyden gelen nemli hava kütlelerinin kıyıya paralel uzanan dağ sıralarına çarpmasında yatar. Kuzey Anadolu dağları, bu nemli havanın iç bölgelere geçmesini engeller; hava yükseldikçe soğur, soğudukça yağış bırakır. Rize ve çevresi, Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesi olarak öne çıkar; yıllık yağış miktarı zaman zaman iki bin milimetreyi aşar. Oysa aynı enlemdeki İç Anadolu, bu dağların gerisinde kaldığı için çok daha kuru bir iklim yaşar. İki bölge arasındaki mesafe birkaç yüz kilometre olsa da iklim farkı adeta başka bir kıtaya geçmiş gibi hissettirir.

Bu sürekli nem ve ılıman sıcaklık, Karadeniz'e özgü bir bitki örtüsünü besler. Orman örtüsü yoğundur; kayın, gürgen, kestane ve kızılağaç gibi ağaçlar birbirine kenetlenerek adeta sürekli yeşil bir tavan oluşturur. Kıyı şeridinde çay bahçeleri ve fındık bahçeleri bu coğrafyanın en bilinen yüzüdür. Çay bitkisi, yüksek nem ve asitli toprağı sever; başka bir coğrafyada bu ölçekte yetişmesi güçtür. Fındık ise dağlık arazide tutunmayı seven kökü sayesinde eğimli yamaçları verimli kılar.

Karadeniz ikliminin bir başka ilginç özelliği, mevsimsel yağış dağılımının görece dengeli olmasıdır. Akdeniz kıyılarında yazlar kuru geçerken Karadeniz'de yaz aylarında da yağış düşer. Bu durum, toprağın hiçbir zaman tamamen kurumamasını sağlar ve bitki örtüsünün sürekliliğini mümkün kılar. Kış aylarında ise yüksek kesimlerde bol kar yağışı yaşanır; bu kar eridikçe akarsuları besler, vadileri canlandırır.

Tüm bu etkenler bir arada düşünüldüğünde, Karadeniz'in yeşilliği bir lütuf kadar bir denge meselesidir de. Dağ olmasaydı nem geçer giderdi. Deniz olmasaydı nem kaynağı kurur, dağın önemi kalmazdı. Doğanın bu sessiz mühendisliğini anlamak, bir bölgeyi yalnızca gözle değil, zihinle de görmeyi öğretir.