Trabzon, Karadeniz'in güney kıyısında, dağlarla denizin birbirine en yakın durduğu bir noktada kurulmuştur. Şehrin bu coğrafyası kaderi de belirlemiştir: Denizden gelen rüzgar dağ yamacında yoğunlaşır, yaz kuraklığı hissedilmez, yağış boldur. Bu nedenle çay ve fındık bahçeleri, şehrin hemen arkasında yükselen sırtlara kadar uzanır. Coğrafya, Trabzon'u hem besleyen hem de tarih boyunca koruyan bir sarmalın içine almıştır.

Şehrin tarihsel derinliği düşündürücüdür. Milattan önce sekizinci yüzyılda Miletli kolonistlerin kurduğu bir liman kenti olarak başlayan Trabzon, Roma döneminde doğu sınırının önemli bir üssüne dönüştü. Orta Çağ'da ise Bizans hanedanlarından birinin kurduğu Trabzon İmparatorluğu'nun merkezi olarak yaklaşık iki buçuk yüzyıl ayakta kaldı; Konstantinopolis çöktükten sonra bile bu küçük imparatorluk varlığını bir süre daha sürdürdü. On beşinci yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı hakimiyetine geçen şehir, doğu ile batı arasındaki transit ticarette konumunu korudu.

Demografik açıdan Trabzon, Anadolu'nun en karmaşık katmanlarından birini barındırır. Yüzyıllar boyunca Rum, Ermeni, Laz, Hemşinli ve çeşitli Türkmen toplulukları bu coğrafyada bir arada yaşadı. Karadeniz kıyı halkları arasında yaygın olan Lazca ve Hemşince gibi diller, bölgenin dilsel çeşitliliğinin canlı tanıklarıdır. Bugün şehir nüfusu büyük ölçüde Türkçe konuşmakla birlikte, köylerde ve yaşlı kuşaklar arasında bu dillerin izleri hâlâ sürmektedir.

Liman işlevi Trabzon için hiçbir dönemde simgesel kalmamıştır. İpek Yolu'nun deniz bağlantısı olarak İran ve Orta Asya ticaretine kapı açan şehir, Osmanlı döneminde de bu rolünü büyük ölçüde korudu. Modern dönemde Türkiye'nin Karadeniz kıyısındaki en büyük limanlarından biri konumundaki Trabzon, İran, Gürcistan ve Azerbaycan ile yapılan ticaretin önemli bir aktarma noktası olmayı sürdürmektedir. Coğrafyanın sunduğu fırsatı tarih defalarca teyit etmiştir.