NBER araştırması: Niceliksel gevşeme kamu borç sürdürülebilirliğini zayıflatıyor
Li ve Merkel'in modeli, merkez bankası bilançosunun büyümesinin uzun vadede egemen temerrüt riskini artırdığını gösteriyor.
Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu'nun (NBER — ABD merkezli bağımsız ekonomi araştırma kuruluşu) 2026 tarihli çalışma kâğıdında Wenhao Li ve Sebastian Merkel, niceliksel gevşemenin (QE — merkez bankalarının piyasadan uzun vadeli tahvil satın alarak sisteme likidite pompaladığı para politikası aracı) kamu borç sürdürülebilirliğini iyileştirmek yerine zayıflattığını öne sürüyor.
Araştırmacıların kurduğu modelde hükümetin birincil bütçe açığı verdiği ve borç talebinin aşağı eğimli olduğu —yani faiz oranlarının içsel olarak belirlendiği— bir ortamda QE, merkez bankasının uzun vadeli sermaye stoğunu aşındırıyor. Bu aşınma, merkez bankasının hazineye aktardığı kârları ve olası bir kriz anındaki müdahale kapasitesini kalıcı olarak düşürüyor. Sonuç olarak denge borç düzeyi yükseliyor, temerrüt eşiği içe kayıyor ve finansal kırılganlık derinleşiyor.
Çalışmanın öne çıkan bir diğer bulgusu şu: QE destekli bir faiz tavanını sürdürmek, merkez bankasının bilançosunu sürekli büyütmeyi zorunlu kılıyor; bu süreç bir noktada finansman maliyetlerinin sert yükselmesiyle sona erebiliyor. Belirli parametre kümelerinde büyük ölçekli QE uygulamaları, daha önce sürdürülebilir olan borç düzeylerini temerrüt bölgesine taşıyabiliyor. Makale henüz hakemli dergi sürecini tamamlamamış bir çalışma kâğıdı niteliğindedir.
Risk — Yüksek kamu borcu ve bütçe açığı bulunan ekonomilerde QE'ye olan bağımlılık uzadıkça merkez bankası kriz rezervleri erimekte, faizlerin ani yükselişine karşı tampon daralabilmektedir.
Fırsat — Bilanço büyüklüğü ve remittans (merkez bankasının hazineye kâr transferi) verileri takip edilerek QE döngüsünden çıkış zamanlamasına ilişkin erken sinyal elde edilebilir; bu pencereyi görmek borç yönetimi ve hazine stratejisi kararlarında rekabet avantajı sağlar.
Kaynak: NBER Yeni Araştırmalar haberinden derlenmiştir. Orijinal haber ↗