TEPAV: Konut kira değeri hesaba katılmazsa yoksulluk oranı yüzde 20,6'dan 23,2'ye çıkıyor

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), yoksulluk hesaplama yöntemlerini karşılaştırdığı çalışmasını yayımladı. Araştırma, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) hane gelirine eklediği 'kira karşılığı' kaleminin — yani kendi evinde ya da kira ödemeden yaşayanların teorik olarak elde ettiği varsayılan kira gelirinin — bu hesaptan çıkarılması durumunda 2025 yoksulluk oranının yüzde 20,6'dan yüzde 23,2'ye yükseldiğini ortaya koydu. İki yöntem arasındaki bu fark, 2,1 milyon kişiye karşılık geliyor. Kira karşılığı, ev sahibi olan ya da kira ödemeden başkasına ait konutta yaşayan haneler için hesaba yazılan varsayımsal bir gelir kalemi. Bu tutar kağıt üzerinde hane gelirini yükseltse de gerçek hayatta harcanabilir nakit oluşturmuyor. Dolayısıyla günlük giderleri karşılayabilecek gerçek satın alma gücüyle resmi yoksulluk rakamı arasında bir makas açılıyor. TEPAV'ın bulguları, bu makasın kiraların gelirden daha hızlı arttığı 2024 ve 2025 anketlerinde belirginleştiğini gösteriyor. Gruplara göre tablo daha da çarpıcı. Konut giderleri hesaba katıldığında kiracılarda yoksulluk oranı yüzde 37,2 olurken ev sahiplerinde bu oran yüzde 20,4'te kalıyor. 65 yaş ve üzerindeki bireyler de büyük ölçüde etkileniyor: Bu yaş grubunda resmi yoksulluk oranı yüzde 17,2 iken kira karşılığı çıkarıldığında oran yüzde 28,2'ye fırlıyor. Ayrıca Aralık 2020'den Aralık 2025'e kadar kiracıların maruz kaldığı fiyat artışı, resmi tüketici enflasyonunun yüzde 9 ila 17 üzerinde gerçekleşti. TEPAV, daha sağlıklı bir tablonun ortaya konması için kira karşılığı hariç tutularak ve konut giderleri düşülerek hesaplanan yoksulluk oranlarının düzenli yayımlanmasını önerdi. Bölgesel karşılaştırmalar için Türkiye genelinde ortak bir yoksulluk eşiğinin kullanılması ile farklı harcama düzeylerine göre ayrıştırılmış enflasyon endekslerinin hazırlanması da öneriler arasında yer aldı.