Küresel ticarette yeni sınır: hizmet sektörü imalatı geride bırakıyor

Ekonomi araştırmaları alanında saygın kuruluş olan ABD merkezli Ulusal Ekonomi Araştırmaları Bürosu (NBER), iktisatçı Richard Baldwin imzalı yeni bir çalışma yayımladı. Çalışma, küresel ticaretin ağırlık merkezinin fabrikalardan ofislere, yani imalat zincirlerinden hizmet zincirlerine doğru kaydığını savunuyor. Araştırma bu dönüşümü 'Küresel Fabrika'dan 'Küresel Ofis'e geçiş' olarak tanımlıyor. Bu ayrımın pratikte ne anlama geldiğini anlamak için birkaç veriye bakmak yeterli. 2008-2022 döneminde ihracatla bağlantılı tüm net istihdam artışı imalat sektöründe değil, dijital yollarla sunulan hizmetlerde gerçekleşti. Üstelik hizmet ihracatına bağlı işler, imalat işlerine kıyasla küresel ölçekte daha yüksek ortalama ücret ödüyor. Yani bu geçiş yalnızca ticaret rakamlarını değil, hangi ülkelerin ve çalışanların küresel büyümeden pay aldığını doğrudan etkiliyor. Araştırma coğrafi yapı açısından da dikkat çekici bir tablo sunuyor. İmalat zincirleri blok blok kümelenmiş bir görünüm sergilerken ve Çin tarafından şekillendirilirken, hizmet zincirleri yıldız biçimli bir yapı oluşturuyor ve bu yapının merkezinde Amerika Birleşik Devletleri yer alıyor. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu saat dilimlerine ilişkin: iki ülke arasındaki her bir saatlik saat dilimi farkı, hizmet ihracatını yaklaşık yüzde 4 oranında azaltıyor. Aynı farkın imalat ticaretine etkisi ise yok denecek kadar küçük. Gelişmekte olan ekonomiler için uyarı da net: hizmet ihracatları hızla büyüse de henüz tarihte imalatın üstlendiği büyüme motorluğu görevini üstlenecek ölçeğe ulaşmadı.