Kapadokya'ya ilk kez bakan biri, orada insan elinin değil başka bir aklın iş gördüğünü hisseder. Oysa peri bacaları olarak bilinen bu tuhaf kuleler, yalnızca doğanın üç temel aracının — volkanik püskürme, aşınma ve zaman — birbirini izlemesinden doğmuştur.

Hikâye, yaklaşık on milyonlarca yıl önce, bugünkü Erciyes ve Hasan dağlarının çevresinde gerçekleşen büyük volkanik patlamalarla başlar. Bu patlamalar, bölgeyi kalın bir tüf ve ignimbrit tabakasıyla örter; tüf, sıkışmış kül ve volkanik malzemenin zamanla taşlaşmasıyla oluşan yumuşak ama dayanıklı bir kayaç türüdür. Üst tabakalarda ise bazalt gibi çok daha sert kayaçlar yer alır.

İşte bu iki farklı sertlikteki tabaka, peri bacalarının sırrını barındırır. Yüzyıllar boyunca yağmur ve rüzgâr, yumuşak tüfü aşındırırken sert bazalt katmanı bu süreçten daha az etkilenir. Tüfün üzerinde kalan sert bir bazalt parçası, altındaki malzemeyi koruyucu bir şapka gibi örter; şapkanın altındaki tüf dik ve ince bir sütun biçiminde ayakta kalırken çevresindeki desteksiz malzeme çöker. Sonuç, o tanıdık şapkalı kule görünümüdür. Şapka bir gün devrildiğinde ya da tamamen aşındığında, kule de yavaşça alçalır ve kaybolur; Kapadokya'nın manzarası bu yüzden asla tam anlamıyla bitmemiş bir tablo gibidir.

Bölgenin bir başka ilginç özelliği, yumuşak tüfün oyulmaya son derece elverişli olmasıdır. Tarihte burada yaşayan topluluklar bu özelliği fark etmiş ve kayaları el aletleriyle yontarak kiliseler, ahırlar, depolar ve yeraltı şehirleri inşa etmiştir. Derinkuyu ve KaymakLı gibi yeraltı yerleşimlerinin derinliği sekiz ila on iki kat arasında değişir; bazı tahminlere göre bu şehirler binlerce kişiyi barındıracak ölçekte tasarlanmıştır. Doğanın yarattığı hammadde, insanın ihtiyacıyla buluşunca ortaya yalnızca güzel değil, aynı zamanda işlevsel bir uygarlık coğrafyası çıkmıştır.

Peri bacaları her sabah biraz daha küçüktür; aşınma durmaz. Ama bu, onları daha az değerli kılmaz; tam tersine, geçiciliğin içindeki mükemmelliği hatırlatır. Kapadokya'ya bakmak, büyük olanın her zaman büyük ölçekte ve aceleyle değil, sabırla ve sessizce inşa edildiğini görmektir.