ABD'nin İran Yaptırımları 11 Milyar Dolarlık Türkiye Ticaretini Riske Atıyor
24 Ağustos'ta genişletilen ABD yaptırımları, doğrudan mal ticaretinin ötesinde transit ticaret ve bankacılık kanallarını da kapsayarak Türk şirketleri için ikincil yaptırım riskini artırdı.
ABD Hazine Bakanlığı, 24 Ağustos'ta İran'a yönelik yaptırım kapsamını genişletti. Düzenleme; dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı sektörlerini de kapsama alırken üçüncü ülke şirketleri ve finans kuruluşları için ikincil yaptırım riskini (yani ABD ile doğrudan ilişkisi olmayan tarafların da yaptırım tehdidiyle karşılaşması) artırdı. Washington, tespit ettiği İran bağlantılı faaliyetleri sonlandırmaları için ülkelere süre tanıyacağını duyurdu; ancak hangi ülkeden ne isteneceği henüz netleşmedi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz'ın verilerine göre Türkiye-İran doğrudan ticaret hacmi 2025'te yaklaşık 5,5 milyar dolar oldu. Buna yaklaşık 6 milyar dolarlık transit ticaret eklendiğinde İran'la bağlantılı potansiyel ticaret hacmi 11 milyar doların üzerinde kalıyor. İhracatta makine ve yedek parça yüzde 27-30, plastik ve kimyasal ürünler yüzde 25-27 pay alıyor. İthalatta ise en büyük kalem doğal gaz; 2025'te ithal edilen yaklaşık 58,3 milyar metreküp gazın yaklaşık 8 milyar metreküpü, yani yüzde 13'ü İran'dan karşılandı. Yılmaz, İran'la ticaret yapan Türk şirketlerinin büyük bölümünün küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) olduğunu vurguluyor. ABD ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin son on yılda yüzde 82 artarak yaklaşık 33 milyar dolara ulaştığını belirten Yılmaz, ABD ile yürütülen ticaret ve yatırım ilişkilerinin firmaların İran ticaretine yaklaşımını doğrudan şekillendireceğini ifade ediyor. Yaptırımların finansman ve ödeme kanallarını da kapsaması, bankacılık sistemini sürecin kritik halkası konumuna getiriyor.
Risk — İran'la çalışan KOBİ'ler, hangi faaliyetin ne zaman yaptırım kapsamına gireceği netleşmeden sözleşme veya ödeme taahhüdü verirse bu yükümlülükleri karşılayamama ya da ABD bankacılık sisteminden dışlanma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. Firsat — Türkiye'nin ABD ile yaklaşık 33 milyar dolarlık ticaret hacmi İran'a kıyasla çok daha büyük; İran ağırlıklı portföyü ABD veya alternatif pazarlara yönlendiren şirketler hem riski azaltır hem daha büyük bir pazara erişim sağlar.
Kaynak: Ekonomim (Dünya Gazetesi) haberinden derlenmiştir. Orijinal haber ↗