İklim finansmanının yüzde 65'i kredi: 'Yeşil Bretton Woods' tartışması büyüyor
Oxfam verilerine göre gelişmekte olan ülkelere aktarılan kamu iklim finansmanının büyük çoğunluğu hibe değil kredi; bu tablo yeşil dönüşümün yeni bir borç sarmalına dönüşebileceği kaygısını güçlendiriyor.
Kasım 2026'da düzenlenecek COP31 öncesinde iklim finansmanının yapısı, miktarı kadar tartışma konusu olmaya devam ediyor. Oxfam'ın Temmuz 2026'da yayımladığı analize göre 2024 yılında gelişmekte olan ülkelere yaklaşık 137 milyar dolar iklim finansmanı aktarıldı. Bu tutarın 106 milyar doları kamu kaynaklarından sağlandı; ancak kamu finansmanının 69 milyar doları, yani yüzde 65'i kredi olarak verildi. Bir önceki yıl COP29'da kararlaştırılan hedef ise 2035'e kadar yıllık en az 300 milyar dolar kamu ve özel finansman; tüm kaynaklar dahil edildiğinde yıllık 1,3 trilyon dolar. Kadir Has Üniversitesi Ekonomi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erinç Yeldan'a göre asıl sorun kaynak miktarından çok yapısal bir zaman uyumsuzluğu: Yeşil dönüşüm onlarca yıllık bir ufku gerektirirken küresel finans piyasaları kısa vadeli getiri mantığıyla işliyor. Yenilenebilir enerji finansmanı ve karbonsuzlaşma hedefleri giderek spekülatif finansal ürünlere dönüşüyor; bu da uzun vadeli dönüşümü sekteye uğratıyor. Yeldan, Avrupa Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS — kirletici sektörlere satılan karbon izni mekanizması) emisyon azaltımının neredeyse tamamının enerji sektöründen geldiğine, sanayi ve havacılığın ise yeterince kapsanmadığına dikkat çekiyor. Türkiye özelinde ise ETS'de mutlak azaltım hedefi konulmayıp varsayılan yüksek bir projeksiyondan yüzde 41 düşürüm hedeflenmesini, gevşek kota riski olarak değerlendiriyor. Çözüm önerisi karbon ve servet vergilerini uluslararası kamu denetimiyle birleştiren yeni bir 'yeşil Bretton Woods' mimarisi.
Risk — Kamu iklim finansmanının büyük bölümü hibe değil kredi olduğundan, özellikle gelişmekte olan pazarlarda faaliyet gösteren şirketlerin tedarik zinciri ortakları artan borç yüküyle karşılaşabilir; bu riski orta vadeli nakit akışı planlamalarına şimdiden yansıtın. Fırsat — Uluslararası kamu denetimine tabi yeşil finansman mekanizmaları güçlenirse hibe ve uygun faizli fon havuzu genişleyecek; şirketinizin bu fonlara başvurabilmesi için ESG (çevresel, sosyal ve yönetişim) raporlama altyapısını ve proje belgelerini hazır tutun.
Kaynak: Ekonomim (Dünya Gazetesi) haberinden derlenmiştir. Orijinal haber ↗