Bir kilime bakarken yalnızca renk ve şekil görmek mümkündür. Ama biraz daha dikkatli bakıldığında, o geometrik figürlerin birer harf gibi sıralandığı fark edilir. Anadolu'da kilim dokumacılığı, kadınların sözcüklere dökülemediği duygularını, dileklerini ve yaşam hikayelerini ipe ve yüne işledikleri sessiz bir iletişim biçimi olagelmiştir.

Motifler yöreden yöreye değişir; bu da her bölgeye özgü bir görsel dil oluşturur. Konya ve çevresinde sıkça karşılaşılan elibelinde motifi, bereket ve doğurganlık dileğini simgeler; kollarını iki yana açmış bir kadın figüründen stilize edilmiştir. Muş ile Ağrı yöresinde ise koç boynuzu deseni öne çıkar; güç, cesaret ve aşiret onurunu temsil ettiği kabul edilir. Ege kilimlerinde ise nazara karşı koruyucu olduğuna inanılan göz motifleri ve su yolu desenleri bolca yer alır. Tüm bu figürler, sözlü geleneğin yanı sıra dokunan bir hafıza niteliği taşır.

Dokumacılık geleneğinde renk seçimi de anlam yüklüdür. Kırmızı neşeyi ve canlılığı, siyah sabrı ve kararlılığı, sarı ise bereketi çağrıştırır. Bir kilimin hangi renkleri ne oranda içerdiği, zaman zaman o evin geçirdiği mevsimi, evlilikleri ya da yasları bile yansıtır. Bu bilgi, yalnızca ustadan çırağa, anneden kıza aktarılan sözlü bir miras olarak yaşar; pek azı yazıya geçirilmiştir.

Yöresel gelenekler arasındaki bir diğer ilginç ayrım, dokuma yönünde gizlidir. Bazı bölgelerde kilim yatay tezgahta, bazılarında ise dikey tezgahta dokunur. Bu tercih yalnızca teknik bir alışkanlık değil, nesilden nesle taşınan bir kimlik ifadesidir. Azerbaycan'dan göç eden toplulukların Doğu Anadolu'ya yerleşmesiyle birlikte bazı motiflerin coğrafyalar arasında taşındığı, yerel desenlerle iç içe geçerek yeni bir dil oluşturduğu da bilinmektedir.

Kilim, bir döşeme unsuru olmanın çok ötesinde, işlendiği toplumun iç sesini dışa vurma biçimidir. O ipliklerin arasında kim olduğunu, neyi umduğunu, neden korktuğunu anlatan kadınlar; belki de tarihin en uzun soluklu ve en sessiz yazarlarından bazılarıdır.