Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2026 Küresel Kritik Mineraller Görünümü raporunu yayımladı. Rapor; bakır, lityum, nikel, kobalt, nadir toprak elementleri ve grafit gibi minerallerdeki arz yapısının giderek kırılganlaştığını ortaya koyuyor. Söz konusu minerallere yönelik yatırımlar, ihracat kısıtları ve jeopolitik gerilimler nedeniyle 2025'te yüzde 9 geriledi.

Rafineri aşamasında arz son derece dar bir coğrafyada yoğunlaştı. Son iki yılda nikelde Endonezya, enerji sektörü için kritik bazı minerallerde ise Çin, küresel rafine ürün arzının dörtte üçünden fazlasını karşıladı. Çin'in 2024 yılı Nisan ayında nadir toprak elementlerine uyguladığı ihracat kısıtlamaları bazı otomobil üreticilerini üretimi geçici olarak durdurmak zorunda bıraktı; kısıtlamalar Ekim 2025'te daha da genişletildi. Bu önlemlerin tam olarak yürürlüğe girmesi halinde Çin dışındaki yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık yıllık üretimin risk altına girebileceği tahmin ediliyor.

IEA Başkanı Fatih Birol, tedarik kaynaklarını çeşitlendirmenin yüksek maliyetli olduğunu kabul ederek bu harcamaların jeopolitik belirsizlik ortamında bir tür ekonomik sigorta işlevi gördüğünü vurguladı. Tedarik zincirini çeşitlendirmeye yönelik yatırımların artmaya başladığını belirten Birol, Çin'in ana tedarikçi konumunu sürdürdüğünün de altını çizdi.